Oparzenia słoneczne. Co robić, gdy skóra woła o pomoc?
Latem często ignorujemy ostrzeżenia o szkodliwości nadmiaru promieniowania UV, a skóra przypomina o tym boleśnie po kilku godzinach na słońcu. Oparzenia słoneczne nie są tylko chwilowym problemem – mogą powodować bolesność, łuszczenie skóry i zaburzenie jej naturalnej bariery. Co więc robić, gdy za długo korzystaliśmy z dobrodziejstw najcieplejszej pory roku?
Czym jest oparzenie słoneczne?
Wielu z nas marzy o tym, aby nasza skóra zyskała atrakcyjny ciemniejszy koloryt. Wakacje to idealny czas na spełnienie tego marzenia. Pięknie opaloną skórę chcemy zyskać w miarę szybko, zwłaszcza gdy urlop jest krótki. Dodatkowo kąpiele słoneczne poprawiają nam nastrój, pomagają zmniejszyć nasilenie niektórych chorób skórnych (np. łuszczycy) oraz zwiększają produkcję niezbędnej nam witaminy D, która syntezuje się w skórze.
Wybieramy się więc na plażę w czasie największego nasłonecznienia, gdy promieniowanie UV dociera na ziemię najintensywniej. Niektóre osoby nie używają nawet preparatów z filtrami, by osiągnąć jak najlepszy i najszybszy efekt złotej opalenizny. Jednak nieprzyzwyczajona do słońca skóra może w ten sposób zostać nadmiernie podrażniona.
Oparzenie słoneczne stanowi jedną z najczęstszych form uszkodzenia termicznego skóry w warunkach naturalnych. W wyniku nadmiernego działania promieniowania UVB (290–320 nm) dochodzi do wzrostu ekspresji cytokin prozapalnych oraz powstania wolnych rodników tlenowych. Efektem tych zmian może być uszkodzenie błon komórkowych, białek i kwasów nukleinowych w komórkach naskórka. Klinicznie oparzenie objawia się rumieniem, obrzękiem, bólem i uczuciem pieczenia. Zmiany o typie I stopnia dotyczą naskórka, natomiast II stopnia – częściowo skóry właściwej (pojawiają się wówczas pęcherze z płynem surowiczym).
Chrońmy wrażliwą skórę dzieci!
Skóra dzieci jest bardzo delikatna i słabiej broni się przed wpływem promieniowania UV. Jednocześnie trudno zabronić dzieciom przyjemności, którą czerpią z wakacyjnej zabawy związanej z piaskiem, wodą i słońcem. Stąd bardzo ważna rola świadomego rodzica. Należy nie tylko używać kosmetyków z filtrami, przeznaczonych specjalnie dla skóry maluchów, ale też pamiętać o regularnej i często powtarzanej ich aplikacji na skórę.
Pierwsza pomoc: szybka ulga to podstawa
Skóra, która uległa poparzeniu na słońcu, powinna być jak najszybciej schłodzona. Chłodny prysznic pozwoli na obniżenie temperatury ciała. Woda z dodatkiem łagodnych żeli pod prysznic pozwoli także na zmycie brudu, piasku, soli morskiej bądź chloru z wody basenowej. Najbardziej odpowiednie będą kosmetyki do mycia, które nie zawierają zbyt wysokiego stężenia substancji powierzchniowo czynnych (np. SLS, SLES), substancji zapachowych oraz substancji potencjalnie drażniących.
Zarówno przy myciu, jak i wycieraniu skóry unikajmy tarcia – zrezygnujmy z gąbek i rękawic do mycia, delikatnie osuszajmy skórę ręcznikiem bez pocieranie. W ten sposób unikniemy mechanicznego podrażnienia osłabionego naskórka.
Pamiętajmy też o nawodnieniu organizmu od środka – pobyt na słońcu wymaga odpowiedniej ilości płynów dla dobrej regeneracji. Warto także sięgnąć po napoje uzupełniające utracone z potem elektrolity, czyli płyny izotoniczne.
Regeneracja – czego skóra potrzebuje?
Skóra po oparzeniu potrzebuje nawilżenia, odbudowy bariery ochronnej i wsparcia procesów naprawczych. Istotne jest stosowanie preparatów o działaniu regenerującym i ochronnym. Bardzo skuteczne są dermopreparaty zawierające substancje wspomagające regenerację naskórka. Do takich substancji zalicza się m.in.:
- alantoina – działa kojąco, przeciwzapalnie, wspiera złuszczanie martwych komórek i pobudza gojenie;
- deksopantenol (prowitamina B5) – przekształca się w skórze w kwas pantotenowy, humektant – przyciąga i wiąże wodę zwiększając nawilżenie, uelastycznia, łagodzi podrażnienia i wspiera regenerację;
- substancje o działaniu okluzyjnym – tworzą na powierzchni skóry cienką warstwę ochronną (np. lanolina, wazelina);
- substancje uzupełniające lipidy w skórze – triglicerydy, cholesterol, ceramidy.
Celem leczenia oparzenia słonecznego jest przede wszystkim:
- redukcja stanu zapalnego,
- odbudowa funkcji barierowej naskórka,
- łagodzenie dolegliwości bólowych i świądu,
- zapobieganie wtórnym infekcjom.
Dopóki skóra się nie zagoi, unikajmy ponownej ekspozycji na promieniowanie UV. Regenerację skóry może też przyspieszyć noszenie przewiewnej i delikatnej odzieży z naturalnych tkanin.
Alantan Plus – wszechstronna pomoc dla skóry
W takich sytuacjach warto sięgnąć po sprawdzone, dostępne bez recepty leki, takie jak Alantan Plus krem czy Alantan Plus maść. Zawierają one alantoinę i deksopantenol, które wspierają regenerację uszkodzonego naskórka i przynoszą ulgę już po pierwszym zastosowaniu.
Alantan Plus w kremie ma lżejszą konsystencję i dobrze się wchłania. Nie pozostawia tłustej warstwy na skórze i jest wygodny w aplikacji na większe powierzchnie.
Alantan Plus w maści jest tłustszy i dzięki temu tworzy na skórze barierę ochronną. Przyda się do punktowej aplikacji w miejscach, gdzie skóra jest bardziej uszkodzona.
Oba preparaty lecznicze można stosować w razie potrzeby nawet kilka razy dziennie na oczyszczoną i osuszoną skórę.
Jak zapobiegać oparzeniom słonecznym?
Oparzenia słoneczne, zwłaszcza te doświadczane wielokrotnie w dzieciństwie, stanowią istotny czynnik ryzyka rozwoju nowotworów skóry, w tym czerniaka. Warto więc stosować niezbędne działania profilaktyczne. Oto kilka rad:
- używaj kosmetyków z filtrami SPF 30+ lub 50+ (także poza plażą);
- zakładaj czapkę chroniącą głowę;
- pamiętaj o okularach z filtrem UV;
- noś lekką odzież, która będzie osłaniała Twoją skórę;
- unikaj słońca w godzinach południowych, gdy operuje najmocniej;
- regularne nawadniaj organizm.
Czego unikać, jeśli już przydarzy nam się oparzenie słoneczne?
W trakcie gojenia się oparzenia słonecznego unikaj:
- zbyt zimnej i zbyt gorącej wody do mycia,
- kosmetyków zawierających alkohol, środki zapachowe, SLS, SLES, silne konserwanty,
- ściśle przylegającej i nieoddychającej odzieży ze sztucznych włókien,
- tarcia skóry gąbkami, rękawicami do mycia, ręcznikiem oraz szorstką odzieżą,
- peelingów,
- ponownej ekspozycji na słońce, dopóki zmiany się nie zagoją (następnie używaj filtrów UV!).
Podsumowanie
Oparzenia słoneczne są powszechnym, ale możliwym do opanowania problemem dermatologicznym. Skuteczna pomoc opiera się na połączeniu leczenia objawowego z regeneracją uszkodzonych struktur skóry. Preparaty lecznicze zawierające alantoinę i deksopantenol – takie jak Alantan Plus krem i Alantan Plus maść – stanowią cenne wsparcie terapeutyczne w leczeniu oparzeń. Ich właściwości przeciwzapalne, nawilżające i regenerujące odpowiadają na główne potrzeby uszkodzonej skóry, skracając czas gojenia i poprawiając komfort pacjenta. Najważniejszą sprawą jest jednak profilaktyka, czyli stosowanie filtrów UV i rozsądne korzystanie ze słońca.
Opracowanie: mgr farmacji Marta Koziarska, szkoleniowiec z ponad 20-letnim doświadczeniem, autorka licznych publikacji popularnonaukowych.
Bibliografia:
- Wojas-Pelc A., Jaworek A.K., Rajzer L., Choroby skóry związane z działaniem promieniowania słonecznego – przegląd wybranych zagadnień, „Family Medicine & Primary Care Review” 2007, t. 9, nr 1, s. 131–135.
- Guerra K.C., Crane J.S., Sunburn, StatPearls, 29.10.2023, https://www.statpearls.com/point-of-care/29684 (dostęp: 5.07.2025).